W połowie kwietnia młodzież klas siódmych Szkoły Podstawowej im. Kornela Makuszyńskiego w Pacanowie rozpoczęła realizację Programu „Szkoła Dialogu”. Kolejne dwudniowe warsztaty prowadzone przez edukatorów Fundacji Forum Dialogu – Anetę Ceglarek i Antoniego Wołowskiego odbyły się 28 i 29 maja 2018 roku w Europejskim Centrum Bajki.
W pierwszym dniu młodzież zaprezentowała wycieczkę po miejscach związanych z historią Żydów pacanowskich, przygotowaną pod kierunkiem koordynatora programu pani Katarzyny Cudnej. Pokazali edukatorom miejsca, gdzie znajdowały się synagogi, cmentarz, olejarnia, łaźnia, getto. Prowadzący przekazali interesujące informacje, które zebrali na podstawie rozmów z mieszkańcami Pacanowa, artykułów publikowanych w lokalnym miesięczniku, książek, dokumentów archiwalnych, wspomnień. Przygotowali grę miejską z zagadkami o tradycjach i zwyczajach Żydów. Próbna wycieczka przebiegła sprawnie, a edukatorzy pochwali uczniów za pomysł i pracę włożoną w jej przygotowanie.
W drugiej części warsztatów na młodzież spotkała się z niezwykłym gościem z Kanady – Jasmine Bakalarz, której przodkowie mieszkali przed laty w Pacanowie. Opowiedziała o kolejach losu swojej rodziny. Pokazała stare zdjęcia i dokumenty należące go jej dziadka. Była wzruszona i mile zaskoczona, że młodzi ludzie interesują się historią Żydów, ich religią i zwyczajami.
Po południu wspólnie z Jasmine Bakalarz i edukatorami uczestnicy programu udali się na spotkanie z panem Henrykiem Górą, który pokazał zgromadzone macewy oraz opowiedział o tradycjach związanych z pochówkiem Żydów. Udało się odczyścić macewy i na arkuszach papieru za pomocą grafitu wykonać odbitki napisów i znaków, które częściowo rozszfrowano. Zaangażowani i zaciekawieni uczniowie nawet nie zauważyli, jak szybko minął czas, bo wizyta u pana Góry zakończyła się po godzinie siedemnastej.
Koleny dzień warsztatów poświęcony był współczesnemu Izraelowi. Uczniowie poznali muzykę izraelską. Z entuzjazmem przyjęli propozycję nauki jednego z żydowskich tańców. Z zaciekawieniem i zapałem przystąpili do projektowania lapidarium z macew zgromadzonych przez pana Henryka Górę. Pojawiło się wiele ciekawych propozycji – studnia pamięci, brama pamięci, plac w wyeksponowanymi macewami opatrzonymi opisami.
Na prośbę Jasmine Bakalarz uczniowie fotografowali wszystkie działania i miejsca, czytali po kilka zwrotek „Przygód Koziołka Matołka”. W podsumowaniu warsztatów młodzież podkreślała ich walory edukacyjne, możliwość zdobycia wiedzy na temat historii, religii i tradycji Żydów w ciekawy sposób. Godziny spędzone na warsztatach, rozmowy z mieszkańcami, przygotowanie wycieczki pozwoliły poznać historię miejscowości. Nauczyli się współpracy w grupie i zasad pracy metodą projektu. Tą niecodzienną lekcję historii zapamiętają na długo.

Uczestnicy Programu „Szkoła Dialogu”